Ο ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΡΙΑ

του Δρ. Κωνσταντίνου Π. Μπαλωμένου*

Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ διαμόρφωσε μια νέα πραγματικότητα στο ήδη ασταθές και έντονα συγκρουσιακό περιβάλλον ασφάλειας της Μέσης Ανατολής και Βορείου Αφρικής.     

Ο ρόλος επίσης, που φιλοδοξεί να διαδραματίσει η Τουρκία ως ρυθμιστής των εξελίξεων στη μετά Άσαντ εποχή, καθώς και η επιδίωξή της να  μετατρέψει τη Συρία σε Τουρκικό Προτεκτοράτο, περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Λαμβάνοντας υπόψη τις εμφανείς, αλλά και τις υπόγειες κινήσεις των  κύριων παικτών (Ρωσία, Ιράν, Τουρκία, Ισραήλ, ΗΠΑ, Αραβικά κράτη κ.α.), που εμπλέκονται στη Συρία, αλλά και της διεθνούς κοινότητας γενικότερα, ελλοχεύει ο κίνδυνος:

1.     επανέναρξης των εχθροπραξιών μεταξύ των ένοπλων τοπικών φατριών για τη νομή της εξουσίας ή για εθνοτικούς και  θρησκευτικούς λόγους,

2.     μιας γενικευμένης σύρραξης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ για την εξόντωση ή την υπεράσπιση των Κούρδων της Συρίας και της εξασφάλισης των γεωπολιτικών τους συμφερόντων,

3.     επέκτασης της σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή, με απρόβλεπτες συνέπειες για την περιφερειακή σταθερότητα και την παγκόσμια ειρήνη. 

 

 

Λαμβάνοντας υπόψη τις εν λόγω εξελίξεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η χαρακτηριστική απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), τόσο σε διπλωματικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο.

Προφανώς, η οικονομική και πολιτική κρίση στη Γαλλία και Γερμανία έχουν επηρεάσει αρνητικά τα κέντρα λήψης αποφάσεων των Βρυξελλών, με αποτέλεσμα η Ε.Ε. να δυσκολεύεται να ασκήσει μια αξιόπιστη Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας,  όπου  θα εξασφαλίσει τη συλλογική ασφάλεια στην Ευρώπη και θα ενισχύσει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.

Συγκεκριμένα, η Ε.Ε. αδυνατεί να λειτουργήσει ως ένας αξιόπιστος πάροχος ασφάλειας -όπως ορίζει ο πρωταρχικός στόχος της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Πυξίδας (Strategic Compass)- και να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας, επηρεάζοντας τις διεθνείς εξελίξεις.

Το πιο επικίνδυνο όμως είναι, ότι οι αξιωματούχοι της Ε.Ε., αδυνατούν να κατανοήσουν τα γεγονότα και τις εξελίξεις στη Συρία καθώς επίσης, τους κινδύνους που καραδοκούν τόσο για την Ευρώπη όσο και για τη διεθνή κοινότητα. 

Για του λόγου το αληθές, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η τελευταία συνάντηση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν με τον  Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ.

Κατά τη συνάντηση αυτή, η Ευρωπαία αξιωματούχος έσπευσε να προσφέρει οικονομική βοήθεια ενός δις ευρώ στον κ. Ερντογάν για την φιλοξενία των Σύρων προσφύγων στην Τουρκία, τη στιγμή που οι Σύριοι πρόσφυγες επιστρέφουν μαζικά στην πατρίδα τους. Επίσης, η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν εξήρε το ρόλο της Τουρκίας ως παράγοντα διασφάλισης της σταθερότητας στη Συρία, τη στιγμή όπου η Τουρκία αποτελεί τον κύριο παράγοντα αποσταθεροποίησης στη Συρία και την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και Βορείου Αφρικής.

Υπό το πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα καλείται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο για τη διαμόρφωση μιας αξιόπιστης ευρωπαϊκής πολιτικής για τη Συρία και τη Μέση Ανατολή γενικότερα.

Συγκεκριμένα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης οφείλει να συνεχίσει τις έως τώρα σημαντικές παρεμβάσεις του και να αξιοποιήσει ακόμη περισσότερο το διεθνές κύρος και την επιρροή του στους ομολόγους του (με πολλούς από τους οποίους διαθέτει άριστη προσωπική και πολιτική σχέση), ώστε: α) να αντιληφθούν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας το κόστος ασφαλείας που θα κληθεί να πληρώσει η Ευρώπη σε περίπτωση περαιτέρω αποσταθεροποίησης της Συρίας και της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής και β) να ληφθούν από μέρους της Ε.Ε. άμεσες αποφάσεις και απτές θεσμικές πρωτοβουλίες που θα συμβάλουν στην αποκλιμάκωση της κρίσης στη Συρία, τη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας και την ομαλή πολιτειακή της μετάβαση και σταθεροποίηση.  

Αξίζει να υπενθυμίσουμε, ότι στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες, στις 19/12/2024, η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο και την Αυστρία κατέθεσαν Non-Paper σχετικά με τα επόμενα βήματα που θα πρέπει να αναλάβει η Ε.Ε. για να μην παραμείνει παρατηρητής των εξελίξεων στη Συρία.

Επίσης, οι Πρωθυπουργοί Ελλάδας και Κύπρου ενημέρωσαν τους ομολόγους τους για την πιθανότητα να καθοριστεί κάποιου είδους ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Συρίας, που να παραγνωρίζει τα αναμφισβήτητα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου, τονίζοντας ότι:  «Δεν μπορεί να υπάρξει πιθανότητα οποιασδήποτε συμφωνίας Τουρκίας - Συρίας, που να καταπατά τα δικαιώματα της Κύπρου».

Στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε., υπήρξε και μια ακόμη επιτυχία για την Ελλάδα.

Έπειτα από πρόταση του Έλληνα Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη, συμφωνήθηκε η σύγκληση Έκτακτης Συνόδου της Ε.Ε. στις 3 Φεβρουαρίου 2025, με αποκλειστικό θέμα την Ευρωπαϊκή Άμυνα. Το γεγονός αυτό, αποτελεί μεγάλη επιτυχία για την Ελλάδα (αν σκεφτεί κανείς, ότι από την ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ε., ουδείς άλλος Έλληνας Πρωθυπουργός έχει καταφέρει να ορίζει την ατζέντα Συνόδου της Ε.Ε.) και ταυτόχρονα, μεγάλη ευκαιρία για να προωθηθούν τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Η πρόταση του κ. Μητσοτάκη έρχεται σε συνέχεια της Επιστολής που είχε αποστείλει το Μάιο του 2024 ο Έλληνας Πρωθυπουργός μαζί με τον Πολωνό Πρωθυπουργό κ. Τούσκ στην κ. Φον ντερ Λάϊεν, με αίτημα τη δημιουργία μιας κοινής «ΑΣΠΙΔΑΣ» για την αεράμυνα της Ευρώπης, με κοινοτική χρηματοδότηση.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις δηλώσεις του κ. Μητσοτάκη (μετά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε.), «οι χώρες της Ε.Ε. πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για την οργάνωση της άμυνάς τους και λόγω της τεράστιας γεωπολιτικής έντασης την οποία αντιμετωπίζουμε, απαιτείται μία πολιτική αφύπνιση της Ευρώπης μέσω της διάθεσης ευρωπαϊκών πόρων, καθώς και τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Αμυντικού Ταμείου». 

Κοντολογίς, αν στην έκτακτη Σύνοδο της Ε.Ε. που θα λάβει χώρα στις 3/2/2025 επιτευχθεί ο στόχος του Έλληνα Πρωθυπουργού, η Ελλάδα θα μπορέσει να εντάξει την άμυνά της στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής άμυνας και έτσι, μέσω ευρωπαϊκής χρηματοδότησης να καλύψει τους πόρους που απαιτούνται για την ικανοποίηση μέρους ή του συνόλου των εξοπλιστικών της αναγκών.

Αν επιτευχθεί κάτι τέτοιο, το όφελος για την Ελλάδα εκτός από αμυντικό θα είναι και δημοσιονομικό.

Για παράδειγμα, ας αναλογιστούμε τι θα συμβεί αν η Ελλάδα κατορθώσει να λαμβάνει κάθε χρόνο 3 έως 5 δις Ευρώ, για την κάλυψη των εξοπλιστικών της αναγκών από την ΕΕ. Τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό, θα δημιουργήσουν δημοσιονομικό χώρο και θα μπορέσουν να αξιοποιηθούν από την οποιαδήποτε Ελληνική Κυβέρνηση, για κοινωνικές παροχές και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων πολιτών.   

Εκτός από τις προαναφερθείσες πρωτοβουλίες, η Ελλάδα για να πρωταγωνιστήσει στη διαμόρφωση μιας αξιόπιστης και ενεργού ευρωπαϊκής πολιτικής για τη Συρία και τη Μέση Ανατολή γενικότερα, θα πρέπει να μιλήσει στους Ευρωπαίους εταίρους της, όχι με όρους εθνικού συμφέροντος, αλλά με όρους ευρωπαϊκού συμφέροντος.  

Θα πρέπει δηλαδή, να αναδείξει τα ευρωπαϊκά συμφέροντα και τις αξίες που διακυβεύονται από τις εξελίξεις στη Συρία και τη Μέση Ανατολή.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει να τονίσει τις απειλές που ελλοχεύουν για την ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών (τρομοκρατία, μεταναστευτικό, διασπορά όπλων μαζικής καταστροφής κλπ), των κρίσιμων υποδομών και την ακεραιότητα των συνόρων της Ευρώπης, καθώς επίσης, το σημαντικό ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η ΕΕ τόσο για τη σταθερότητα στην Ευρώπη όσο και για τη διασφάλιση της ειρήνης και ασφάλειας σε όλο τον κόσμο.

Υπό το πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα θα πρέπει να πείσει τους ευρωπαίους εταίρους της, ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις στη Συρία και πως δεν είναι προς όφελός της, να επιτρέψει στην Τουρκία να παίξει το ρόλο του ρυθμιστή και διαχειριστή των εξελίξεων στην περιοχή. Πρέπει να γίνει κατανοητό, ότι συμφέρον για την Ευρώπη είναι η πολιτική σταθεροποίηση και οικονομική ανόρθωση της Συρίας και όχι η δημιουργία ενός Τουρκικού προτεκτοράτου ή ο διαμελισμός της χώρας.

Για την επίτευξη του στόχου αποδόμησης της Τουρκίας, η Ελλάδα θα μπορούσε να επικαλεστεί τις αρχές όπου βασίζεται η ευρωπαϊκή ασφάλεια (δηλαδή το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, τα ιδρυτικά έγγραφα του ΟΑΣΕ, συμπεριλαμβανομένων την Τελική Πράξη του Ελσίνκι και τη Χάρτα του Παρισιού), που αναφέρονται ρητά και ξεκάθαρα στην κυριαρχική ισότητα και εδαφική ακεραιότητα των κρατών, το απαραβίαστο των συνόρων, την αποχή από την απειλή ή τη χρήση βίας και την ελευθερία των κρατών να επιλέγουν ή να αλλάζουν τις δικές τους ρυθμίσεις ασφαλείας.  

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική διπλωματία θα μπορούσε να επισημάνει ότι η Τουρκία:

v Έχει διεξάγει στρατιωτικές εισβολές στη Συριακή επικράτεια (Κλάδος Ελαίας, Πηγή της Ειρήνης κλπ) όχι α) για να προστατεύσει τα σύνορά της από τους τρομοκράτες και β) για να συμβάλει στην επίλυση της κρίσης (όπως επικαλείται), αλλά για να καταλάβει εδάφη εντός της Συρίας και να εδραιώσει το ρόλο της ως μεσολαβητή στην περιοχή και να ελέγξει την διάδοχη κατάσταση εξουσίας στη Συρία. Η Τουρκία έχει εισβάλει στη Συρία και έχει υπό την κατοχή της Συριακά εδάφη.

v Επικαλείται ότι διεξήγαγε Ειρηνευτικές Επιχειρήσεις στη Συρία, για να εκδιώξει τους Τζιχαντιστές και τις τρομοκρατικές οργανώσεις ΡΚΚ, KCK, PYD, YPG, από την περιοχή του Αφρίν συμβάλλοντας παράλληλα, και στην πάταξη της παγκόσμιας τρομοκρατίας. Τα τελευταία γεγονότα έδειξαν, ότι η Τουρκία όχι μόνο δεν εκδιώκει τους τρομοκράτες και τους Τζιχαντιστές, αλλά συνεργάζεται μαζί τους και τους χρησιμοποίησε ως αντιπροσώπους της (Proxy), για να ανατρέψει τον Άσαντ και να ελέγξει τη διάδοχη κατάσταση στη χώρα.

v Διεξήγαγε τις εν λόγω στρατιωτικές εισβολές επικαλούμενη το νόμιμο δικαίωμά της από το Διεθνές Δίκαιο για αυτοάμυνα. Τα τελευταία γεγονότα, απέδειξαν ότι η Τουρκία εδώ και χρόνια διεξήγαγε επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου στη Συρία καταπατώντας το Διεθνές Δίκαιο και με μοναδικό της στόχο, την αποσταθεροποίηση του Συριακού καθεστώτος και την ανατροπή του Άσαντ.    

Η Ελλάδα επίσης, θα πρέπει να αποτελέσει την φωνή των Κούρδων της Συρίας μέσα στην Ε.Ε. και να επιδιώξει οι εταίροι της, να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την υποστήριξή τους και τη διατήρηση της αυτονομίας τους.

Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να αποδομηθεί το αφήγημα του κ. Ερντογάν ότι οι Κούρδοι είναι τρομοκράτες και μέλη του DAESH (ISIS), επισημαίνοντας ότι οι Κούρδοι της Συρίας συμμετείχαν στην Παγκόσμια Εκστρατεία κατά του ISIS και συνεχίζουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο κατά της τρομοκρατίας, αφού διατηρούν υπό κράτηση χιλιάδες αιχμαλώτους μαχητές του ISIS.

Τέλος, θα πρέπει να επισημανθεί ο κίνδυνος για την Ευρώπη και τους πολίτες της, σε περίπτωση που απελευθερωθούν όλοι αυτοί οι τζιχαντιστές και περάσουν στην Ευρώπη, αναπτύσσοντας νέο κύκλο τρομοκρατικής δράσης.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει σημαντικές προσωπικότητες (πχ πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Αναλένα Μπέρμποκ κ.α.), που ήδη εξέφρασαν τη στήριξή τους στους Κούρδους, ώστε να χτίσει συμμαχίες και να λάβει στήριξη. 

Λαμβάνοντας υπόψη τις πρώτες δηλώσεις της κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν στην πλατφόρμα X μετά την πτώση του Άσαντ, σχετικά με την βοήθεια της Ε.Ε. στην ανοικοδόμηση της Συρίας και την υποστήριξη της προάσπισης της εθνικής ενότητας ενός συριακού κράτους που προστατεύει όλες τις μειονότητες, η Ελλάδα θα πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκού πλαισίου για την ανοικοδόμηση της Συρίας (με τη συμμετοχή και ελληνικών κατασκευαστικών εταιρειών) και τη διαδικασία υλοποίησής του.  

Από μέρους της ελληνικής διπλωματίας θα πρέπει να επισημανθεί επίσης, ο κίνδυνος ενός νέου μεταναστευτικού κύματος σε περίπτωση που παραταθούν ή κλιμακωθούν οι ένοπλες συγκρούσεις και συνεχιστεί η αστάθεια στην περιοχή, τονίζοντας ιδιαίτερα, την απειλή ασφάλειας που θα προκύψει σε περίπτωση που μέσω των εν λόγω ροών εισέλθουν ισλαμιστές τρομοκράτες στην Ευρώπη.

Επιπλέον, η Ελλάδα θα πρέπει να πιέσει ώστε να υπάρξει ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική για την επιστροφή Σύρων προσφύγων και την εξασφάλιση των βασικών τους αναγκών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα θα μπορούσε να αναλάβει ως εκπρόσωπος της Ε.Ε. δράσεις υποστήριξης των νέων δομών φιλοξενίας και των δομών του ΟΗΕ, ώστε να εξασφαλιστούν οι βασικές τους ανάγκες.

Σε σχέση με το ίδιο ζήτημα, οι αξιωματούχοι της Ε.Ε. (π.χ. κ Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν) θα πρέπει να κατανοήσουν και να πειστούν, ότι απαιτείται συνολική ευρωπαϊκή ρύθμιση και δράση και  πως η διαχείριση και αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών δεν μπορεί γίνει μέσω της Τουρκίας, αλλά απευθείας με τη νέα Συριακή ηγεσία.  

Επιπρόσθετα, η Ελλάδα πρέπει να επισημάνει στους εταίρους της ότι σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών και παράτασης της αστάθειας στην περιοχή, ελλοχεύει ο κίνδυνος νέας ενεργειακής κρίσης με σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις για την Ευρώπη.

Ειδικότερα, η πιθανότητα δολιοφθορών ή επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές και η μη ασφαλής μεταφορά των ενεργειακών πόρων, είναι βέβαιο ότι θα πλήξει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και θα προκαλέσει οικονομική αστάθεια στην περιοχή.    

Επίσης, η μετατροπή της Συρίας σε Τουρκικό προτεκτοράτο, καθιστά την Τουρκία ενεργειακό ρυθμιστή στην περιοχή και εξαρτά ενεργειακά την Ευρώπη από έναν αναξιόπιστο διεθνή παίκτη (Τουρκία), τη στιγμή που το ζητούμενο στην Ε.Ε. είναι η ενεργειακή αυτονομία των κρατών μελών της.

Υπό το πρίσμα αυτής της απειλής, η Ελλάδα καλείται να αναδείξει στους εταίρους της, τις προκλήσεις και απειλές που ελλοχεύουν και παράλληλα, να παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των  μελλοντικών ενεργειακών διαδρομών  (π.χ. Ισραήλ – Κύπρος – Ελλάδα), ώστε να καταστεί ενεργειακός παίκτης και να συμβάλλει στην ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης. Επίσης, η στήριξη της Ελλάδας στους Κούρδους και η πιθανή συμμαχία μαζί τους, μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο κεφάλαιο για την Ελλάδα, δεδομένου ότι οι Κούρδοι της Συρίας, ελέγχουν τους πιο σημαντικούς ενεργειακούς πόρους στη χώρα.

Επιπλέον, η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει το νέο Σύμφωνο της Ε.Ε. για τη Μεσόγειο, με στόχο την προώθηση της ενισχυμένης αμοιβαία επωφελούς περιφερειακής συνεργασίας με τις χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Ειδικότερα, όπως δήλωσε η ευρωπαία επίτροπος για τη Μεσόγειο κα. Ντουμπράβκα Σουίτσα, σε συνέντευξή της στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» (30/12/24), υπάρχουν πολύ σημαντικά έργα που η Ελλάδα μπορεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, το λεγόμενο GREGY, και το IMEC και ο Οικονομικός Διάδρομος της Μέσης Ανατολής της Ινδίας.

Μέσω της Ε.Ε., πρωταγωνιστικό ρόλο μπορεί να παίξει η Ελλάδα επίσης, στην προστασία των δικαιωμάτων των θρησκευτικών μειονοτήτων στη Συρία και να τεθεί επικεφαλής ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών ανθρωπιστικής βοήθειας (σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το 2024 περίπου 13 εκατομμύρια άνθρωποι στη Συρία έχριζαν κάποιου είδους ανθρωπιστικής βοήθειας). Με τον τρόπο αυτό, θα ενισχυθεί το διπλωματικό κεφάλαιό της και θα μπορέσει να υπερασπιστεί και προστατεύσει τα δικαιώματα των χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής από θέση ισχύος.      

Τέλος, σε σχέση με την πιθανότητα οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ  Τουρκίας και Συρίας, η Ελλάδα θα πρέπει να χειριστεί το θέμα όχι έως Ελληνο –Τουρκικό, αλλά ως Ευρω –Τουρκικό και μέσω της Ευρωπαϊκής ισχύος να ασκηθούν οι ανάλογες πιέσεις (εμπορικές πιέσεις, διακοπή προμήθειας εξοπλισμών, περιοριστικά μέτρα κ.λπ), ώστε  να ακυρωθεί μια τέτοια προσπάθεια.   

Συγκεκριμένα, σε συνέχεια της πρόσφατης θετικής εξέλιξης για την Ελλάδα, όπου η Ε.Ε. στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του Ευρωπαϊκού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της, δημοσίευσε στην ιστοσελίδα PLATFORM Maritime Sparial Planning, χάρτη της Ελληνικής ΑΟΖ (όπου δικαιώνει τις ελληνικές θέσεις,  προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Τουρκίας), η Ελλάδα πρέπει να τονίσει ότι μια τέτοια πρωτοβουλία από μέρους της Τουρκίας, ακυρώνει τα σύνορα της Ευρώπης και τα συμφέροντά της και να διεκδικήσει μια αντίστοιχη εκδήλωση στήριξης για το εν λόγω θέμα.  

Εν κατακλείδι, κόντρα στις φωνές του λαϊκισμού και τους παντός είδους κινδυνολόγους που μιλούν για αμηχανία της Ελλάδας μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη Συρία, και την ανάδειξη της Τουρκίας σε πρωταγωνιστή στην περιοχή, η Ελλάδα δεν έχει λόγο να ανησυχεί.

Έχει δικαιωθεί από τις έως τώρα στρατηγικές της επιλογές, διαθέτει γεωπολιτική και διπλωματική ισχύ για να εξισορροπήσει την πρόσκαιρη ενίσχυση του ρόλου της Τουρκίας και μέσω της Ε.Ε. και των ισχυρών συμμαχιών της, να καταστεί σημαντικός παίκτης, αλλά και πυλώνας σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή και τέλος, εγγυητής για την ειρηνική μετάβαση στη Συρία.

Υπό αυτή την οπτική, η Ελλάδα χρειάζεται να αξιοποιήσει τις στρατηγικές ευκαιρίες που θα προκύψουν και να αναπτύξει ακόμη πιο ενεργή διπλωματία, ώστε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της πολιτικής της ΕΕ για τη Συρία, να καταστεί ο εκφραστής της Ευρώπης στην περιοχή και να αυξήσει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. 

 

 *  Ο Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος είναι Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος, πρώην Γενικός Διευθυντής - Γενικής ΔιεύθυνσηςΠολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΕΘΑ

DELPHI FORUM: Ambassador Geoffrey R. Pyatt’s Conversation with Tom Ellis

US Ambassador to Greece Geoffrey Pyatt in conversation with English Kathimerini Editor in Chief Tom Ellis at the 2019 Delphi Economic Forum.

Delphi Economic Forum
March 1, 2019

Ambassador Pyatt:  First of all, thank you Tom for doing this.  We have a little bit of a road show now.  I feel like we’re one of those Las Vegas acts.  But it really is an enormous pleasure for me to be back here at Delphi.  I want to start with huge congratulations to Symeon and to the organizers for what I think has become a very important institution on the Greek political calendar.
As I was getting ready for today – and this is my third one of these – and over three Delphi Forums there have been millions of words and thousands of Tweets and many, many cups of coffee, but I was trying to reflect how this feels different compared to 2017 or 2018.
I just wanted to set the table with a couple of reflections on that.  And as I tried to crystallize my thoughts, I think the most important point is that Greece is back.  Greece is back as a foreign policy actor in the region.  The most visible manifestation of that, of course, is the Prespes Agreement and the opportunities that that has opened up for further progress in setting all of the countries of the Western Balkans on their path towards the Euro-Atlantic community, but also in terms of unlocking the untapped economic potential, especially of connectivity between Thessaloniki and the larger Balkan neighborhood, to restore Thessaloniki’s historic role as this cosmopolitan crossroads, the gateway for commerce, for energy, for connectivity and technology between the Balkans and the rest of the world — extremely important.
But that’s far from the only manifestation of this.  Greece is back in terms of the East Med.  You see that in the thriving Greece-Israel relationship, the very successful Greece-Israel-Cyprus Trilateral, and I’ll have a little bit more to say about that later.
You see it in terms of Greece’s role as an energy hub — probably one of the issues that has seen the most dramatic evolution during my three years here with the completion of the TAP Pipeline, the commencement of work on the IGB Pipeline, the completion of the expansion of Revithoussa’s terminal and the ability that that has created to take deliveries of American and other LNG.
Most importantly, all of these projects will also help not only to deepen energy security in Greece, but also to unlock the Balkan energy island for all of the countries to the north of Greece that are 100 percent dependent today on Gazprom and Russia’s use of energy as a political weapon.  Greece is the key to unlocking that situation.
And then Greece’s increasingly important role in regional security.  Our counter-terrorism cooperation is as close as it’s ever been.  Greece cooperates closely with the United States in terms of our NATO platforms, the work we do together at Souda Bay, the way in which Greece and America work together on maritime domain awareness and security in the Eastern Med and the Aegean — at a moment when great power competition has returned to the Eastern Med in a way that we have not seen for more than two decades.
So all of this plays into the vision that I talked about here at Delphi I think the first time that I was doing one of these conversations, and that’s the role of Greece as a pillar of regional stability.  But I think that vision today is more valid than ever before.  We have work to do on the economic side, and Tom and I will talk about that.
The flip side of Greece being back is that America is back.  You saw that at the Thessaloniki international Fair which I think will be remembered as a real watershed moment in the U.S.-Greece relationship, and especially our relationship with Northern Greece.
You saw that in the launch of the Strategic Dialogue by Secretary of State Pompeo and Foreign Minister Katrougalos in December and the active efforts that both governments are making to sustain that momentum, continue working in those lanes.
And then you see it in the promulgation of a new American policy for the Eastern Mediterranean which is one of the projects that Wess Mitchell, our former Assistant Secretary of State, really prioritized, and — among other things — has set the stage for American participation in the 3+1 as we call it: the trilateral Greece, Israel, Cyprus, now with an American chair.
Then finally you see it in the very robust American presence at the Delphi Forum this year, and I’m extremely proud that we have so many colleagues from Washington.  I’m not sure there’s anybody left on Dupont Circle today.  It’s fantastic to have such a strong presence of the American policy community and the transatlantic policy community here at Delphi.
So Tom, that’s the big think, and now you can go to the small one.

Tom Ellis:  Usually we hear of these big ideas and presentations with [inaudible].  Let’s get down to the real things.  You talk about investment, the need for investment, U.S. investment.  American companies are companies that cannot follow the government’s rulings, unlike the encouragement of, or the decision actually as of the Chinese government, the Russian government, other governments, they will make their own decisions.  But can you point or explain or show us some specific cases of American firms that are interested, are involved, are invested, will invest?  In real tangible terms what US interests involving as far as the economy of Greece is concerned.
Ambassador Pyatt:  Let me answer that two ways.  First of all concretely, we can point to a number of specific successes, but what I would emphasize is how much the atmospherics have changed.  When I was getting ready for this job three years ago, and as Ambassadors Designate do, I asked the US Chamber of Commerce to arrange a roundtable for me with American companies interested in Greece.  Nobody came.  Zero companies.  Nobody wanted to look at Greece because they were worried about Grexit.  They were worried about the risk that the banking system was going to implode.  They were worried about uncertainty as to whether or not the SYRIZA government would comply with its conditionality obligations.
Today — we had, at the Thessaloniki Fair, thanks in large part to our partners at the American Chamber of Commerce, and I’m glad Simos is here, more than 50 top American companies, all of whom spent a considerable sum of money to be present in Greece because they saw the opportunities here, they saw the opportunities that TIF represented to talk to not just a market of 10 million in Greece, but a larger market of 30 million.  I think that’s a theme that we will continue to emphasize.
We have specific successes we can point to like the ONEX investment in the Syros shipyard; like Hyatt and Marriott expanding their presence here; Avis, Lime Scooters in a small way.
The other point I will make, especially since we’re in Central Greece, I should add this.  I had the opportunity last week — exactly a week ago I was in Lamia and Karpenisi along with Governor Bakoyannis.   I was incredibly inspired, encouraged by the team effort that Governor Bakoyannis put together, and it really crossed political lines.  There were PASOK individuals, there were people from New Democracy, but it was a team of 30- and 40-somethings who were focused on how to get things done.  Governor Bakoyannis also took me, while we were in Lamia, to see a couple of companies that were successful, both in the agro-food sector.
One of these companies was actually founded just a few years ago.  It was founded at the peak of the crisis, but it’s now growing and investing and expanding.  Actually it’s a natural partner for the work that the embassy has been doing to encourage Greek entrepreneurship, to support the startup sector.  I always say the biggest secret story of the Greek economic crisis is how underneath that crisis the Greek startup sector has surged forward.  I know Bloomberg and others have now reported on the thousands of companies, Greek startups, that have registered.  That reflects both the enormous potential, the human capital that this country possesses, but also the fact that in the aftermath of the crisis the old business structures are being replaced and they’re being replaced from the grassroots including in a lot of cases not in Athens but from Thessaloniki or Lamia or in other cities, in Patra where you’ve got a thriving startup community.
These are stories that I think we all need to do a better job of getting out because that’s what will attract American investment interests.

Tom Ellis:  One big issue that you’ve dealt with is energy.  You talked about Greece becoming a hub, although sometimes we think we are the center of the world and we are “the” hub.  But anyway.  We do have LNG from the US.  Can you be a little more detailed in your analysis as far as IGB, TAP and also given the latest with Exxon-Mobil in the Cyprus EEZ and the possibility of LNG again, or building the East Med Pipeline.  What’s the prospect there?  And how does the US view that?  We have an idea from the European Union, but how does the US view it.
Ambassador Pyatt:  A couple of things.  First of all, I should emphasize the longstanding American support for strengthening diversity of sources and routes for energy in Europe.  If you look at the European energy market today, maybe aside from Poland, Greece is probably the most dynamic national marketplace where you are seeing real progress in terms of achieving energy independence.  We have Ambassador Morningstar here this weekend.  Dick Morningstar has been working on the Southern Gas Corridor for more than 20 years.
This year the TAP Pipeline, the last leg of the Southern Corridor, will be completed.  It’s completed because of work which began under the New Democracy government and was sustained under a SYRIZA government.  In fact the SYRIZA government, which today has been playing an active role in convincing the Italian government, also on the left, to do their part of the work to make sure that TAP is finished on time.  So TAP is extremely important.
I would also note the upstream possibilities in Greece.  The fact that you have Exxon-Mobil not only conducting exploration off of Cyprus, but Exxon-Mobil has a partnership with Total and HelPe for exploration south of Crete.  We’re very hopeful that Minister Stathakis will complete the last bit of paperwork associated with that, and I would encourage everybody to ask him that question when he’s here later this weekend.  But that is moving ahead as well.
On East Med I’ll say three things.  First of all, at a strategic level it’s an extremely important project that the United States strongly supports.  It complements everything that we’ve been doing with the 3+1, our support for the flourishing Greece-Israel relationship.
The market is going to decide whether the pipeline is constructed.  Obviously the discoveries that Exxon-Mobil announced yesterday will have a positive impact on those market calculations, but certainly at the political level, as Ambassador Friedman, my counterpart in Jerusalem made clear when he participated in the last Greece-Israel-Cyprus Trilateral, the United States is all in.

Tom Ellis:  Because until recently, remember a few years back the U.S. was in an, I’ll say off the record, sometimes on, supporting more the possibility that the pipeline would go from Turkey.
Ambassador Pyatt:  Our support —

Tom Ellis:  — companies do their decision, but still you could feel from the State Department and elsewhere that that’s the shortest, cheapest, you know what I’m saying.  But it’s not the case anymore maybe because developments in Turkey itself have changed the equation.
Ambassador Pyatt:  And the 3+1.  The deepening of the Greece-Israel relationship is a very important factor here.  The fact that you had a member of the Israeli Cabinet speaking to us last night at Delphi is an important signifier.
I would also — the other project which we haven’t talked about, and I should, is the FSRU in Alexandroupolis.  Again, particularly important to unlocking that Balkan energy island and expanding opportunities for exports into Greece of LNG.  We’re very hopeful that the FSRU also will move ahead.  GasTrade, the consortium lead, had a successful market test a few weeks ago, and we will continue to work hard to support that as well — which is interesting because it fits, it nests within several other projects in Alexandroupolis.  The port privatization in which we have American company interest, the privatization of the Egnatia where we don’t have American interest, but others are.  And perhaps most importantly, the strategic importance of Eastern Macedonia and Thrace in the context of the larger U.S. strategy for the Balkans and the larger Black Sea region.

Tom Ellis:  You mentioned the 3+1, Greece, Cyprus, Israel, and the U.S. seems to be getting more involved.  There is some preparation for another summit.  We, as Greeks, are used to these summits.  The Prime Ministers of three countries.  The next one will be in Crete.  March, April.  Is there a possibility that Secretary Pompeo might participate?  Are we at a point where there was some thought about that?  I’m not sure if —
Ambassador Pyatt:  This was a part of the conversation between Secretary Pompeo and Minister Katrougalos in December, and my boss, the Secretary of State, made clear that he intends to participate in the 3+1.  It’s a logistics question now in terms of figuring out where and when we make it happen.  But I’m very confident — the policy is clear, and it’s just a matter of working the mechanics.

Tom Ellis:  Okay, that’s kind of newsy.  It’s nice to know that [inaudible] through the discussions we did something newsy.
You always talk about the strategic relationship, alliance partnership.  Can we be a little bit more specific?  To be honest, I hear a lot of friends, not politicians, you know ordinary people who like on a certain level the fact that Greece has a good relationship with the U.S.  It’s a little bit surprising in a positive way, but as such [imaudible] with the [inaudible] government.  But I think that’s a part of maturization or maturity [inaudible] in Greece.
But can we view it in more specifics.  What are the benefits for Greece, according to you of course, through that or from that strategic alliance on defense and other areas?  I mean it’s one thing to say, I remember in 2005 Condi Rice first mentioned strategic relationship with Petros Molyviatis, then Foreign Minister.  And we were all happy in a way, but then tried to analyze it and we didn’t know in specific, tangible terms what it means.  What does it mean, strategic initiative?
Ambassador Pyatt:  Tom, I think first and foremost that’s a question you have to put to the Greek government.  What I will say is the following.  First of all, every American who comes to Greece appreciates the complicated strategic geography of its neighborhood, and if there’s one thing that I’ve learned through 30 years as an American diplomat, it’s that geography trumps philosophy.  Geography matters.
Greece lives in a complicated neighborhood vis-à-vis your large neighbor to the east; but also a complicated neighborhood vis-à-vis North Africa and the Magreb, the refugee problem; vis-à-vis the Eastern Med, which as I said— I’m always struck when Admiral Foggo talks about this, about how when he was a young naval officer cruising around the Mediterranean, it was basically a lake cruise for the US Navy.  Now you have an aggressive Russian naval presence in the Eastern Mediterranean, a Russian base at Tartous, the expansion of the Russian footprint in Crimea, in occupied Crimea, and leveraging that to project power and influence into the wider neighborhood.  But Russia is not the only part of the story.
So in this complicated region we, the United States, view Greece as a pillar of stability.  That was the phrase that Secretary Pompeo used when he was with Minister Katrougalos.  I think, and here again I don’t want to speak for the Greek government, but I think Greek people that I engage with see the United States presence as reassuring.  That’s why when I was in Alexandroupolis a few months ago talking to the Mayor, he was extremely enthusiastic about the fact that we were rotating American helicopter forces through Alexandroupolis.  Not because he was a big fan of NATO but because he saw the American presence as reassuring.  Sending a confidence-building message to investors, to the international community, at a moment in time when there are other reasons which encourage anxiety.

Tom Ellis:  Speaking of anxiety in other regions, how do you assess Turkish policy these days towards Greece?  And also the development we have here in our domestic politics with the new Defense Minister.  A lot of key people think that Mr. Apostolakis is somebody who can work better with the Turks, but I’m just wondering what your assessment is and for the CBMs that they seem to be working on.  You mentioned your previous presence here.  Three years, was it, or two years?  You mentioned your anxiety about hostility of how should I call it, hot incident in the Aegean or an accident?  Are we in a better place in this?
Ambassador Pyatt:  I think we are.  Let me start with Minister Apostolakis, who I would emphasize has the highest respect from his counterparts in the Pentagon.  There was a very good letter that was just sent from Acting Secretary of Defense Shanahan just the other day following up their conversations at the last NATO Defense Ministerial.  He’s also highly regarded as a soldier by his counterparts, General Scaparotti, General Dunford, Admiral Foggo.  That counts for a lot.  But there’s also tremendous appreciation in Washington for the efforts that Minister Apostolakis has made to open a clear channel of communications with Minister Akar.  And at the end of the day, these are two NATO allies and for the United States, a paramount objective is to ensure that Greece and Turkey are NATO allies in fact and are able to behave as such.
You talked about two years ago.  What I remember was one year ago, and this morning, this very morning [a year ago] about 2:00 o’clock on the Friday morning of the Delphi Forum, I got a knock on my door and it was my guys informing me that two Greek soldiers had been taken on the Turkish border — so a reminder that it wasn’t that long ago when there were a lot of points of irritation.  You have the collisions of vessels, the activities of the Turkish Coast Guard vessel.  It’s a very positive development that Minister Apostolakis is so strongly focused on this.  I also appreciate the fact that the Foreign Ministers and Secretary General Paraskevopoulos are working on the CBMs agenda, again.
I remember when I was getting ready for this job I had lunch with Ambassador Ries, and Charlie gave me a RAND paper on Aegean CBMs and said why don’t you take this and keep it on your shelf.  There may be an opportunity to work on it at some point.  I’ve still got it on the shelf, Charlie.  But we are hopeful that the process that the Prime Minister and President Erdogan agreed to last month in Ankara will make it possible to revive some of those conversations as well.
Then I think also extremely, extremely important, both the imagery but also the practical impact of the Prime Minister’s trip to Istanbul, his visit to the Halki Seminary.  The United States, American policy has been very clear on our support for the Ecumenical Patriarch, the important role that the church plays and that the Patriarch plays as part of the West.  Reopening Halki is part of strengthening the Ecumenical Patriarch’s hand in the existential battle that is now underway between the Church of Constantinople and the Moscow church, and Patriarch Kirill.  So very, very important as well.

Tom Ellis:  This is about Greece and US, but just the Greek analysis of your assessment on the President of Turkey.  It’s a big issue for the world, not only Greece.  The European Union, the US, should we trust Mr. Erdogan in that [inaudible] all the other things you mentioned, from Cyprus to the Balkans to he seems to be building a lot of mosques in the area we’re told to respect Islam.  He is doing it.  So there might be some other ideology behind it.  So how are you assessing —
Ambassador Pyatt:  Let me just say two things.  In the context of American strategy in Southeastern Europe, Greece and the United States see eye to eye. In fact we probably see closer eye to eye than we, the United States, do with almost any other NATO partner in terms of our shared interest in seeing that Turkey remains anchored in the West, in working through the difficult issues that both of our governments have.  We are in a difficult moment still in the U.S.-Turkish relationship.
I would also note that I am very pleased that David Satterfield, one of our most senior and most respected ambassadors, has been nominated to serve in Ankara.  He has a more difficult job than I do, just like John Bass had a more difficult job than I did, and it’s been a long time without an American Ambassador there.

Tom Ellis:  And a last point on Turkey, [inaudible].  Are you worried about things developing to the [inaudible].  Because last time you talked about the Aegean, about the islands, [inaudible], which is real, but it’s also theoretical.  In the case of Cyprus we, it seems and hope, we’re talking about a lot of money if there’s gas, and the more there is the more money there is.  And Turkey is a big country with energy needs.  And actually I was recently with a Turkish diplomat talking about it and he said openly that they’re not going to let this thing go away because there’s a lot of gas it seems.  He didn’t specify what he will do or what his country will do.
So are you worried about, you have Exxon-Mobil there which is an American company.  How are you dealing with —
Ambassador Pyatt:  I think we have time.  It’s going to be a long process for Exxon-Mobil now to follow up its preliminary findings to determine the full scope of the resources that are available, and then to decide — and they have yet to decide whether to invest the billions of dollars that will be required to both extract the gas and then bring it to market.  They have to decide is there enough gas to justify an LNG facility in Cyprus?  Do they take it to Egypt?  Do they plug it into the East Med?  And that in turn is affected by global market trends.
So this is an issue that’s going to unfold over a matter of years and decades, not weeks.  In the meantime we welcome the fact that President Anastasiades has endorsed the concept of an escrow fund or a sovereign fund that would ensure that the revenues, if they ever come, from any off-shore exploration, will be equitably shared with the communities.
I come back to my point about Greek-Turkey relations, our support for the dialogue that’s underway, and our interest in seeing that all of these matters are managed professionally and in a way that reinforces regional stability.

Tom Ellis:  Moving away from Turkey, the Balkans.  You mentioned the Prespes Agreement.  Can you assess the situation in the Balkans?  The role of Greece, given what has happened with the agreement.
Ambassador Pyatt:  I think the two things that are most impressive to me, one is —and I had the opportunity to spend some time with Foreign Minister Dimitrov earlier this morning — one thing that’s impressive to me is the appetite among the countries of the Western Balkans for Greece’s engagement.  Again, Greece is back, and for understandable reasons, through the better part of a decade Greece was preoccupied with its internal financial and economic situation, and didn’t have the bandwidth for an actively engaged foreign policy in the Western Balkans.  Moving forward, the United States and Greece have exactly congruent interests.  We wish to see all of the countries of the Western Balkans continue on the path towards the Euro-Atlantic community, continue to move towards European standards of reform.  It’s a long and difficult process.  I’m highly confident that somebody from Athens or Thessaloniki is better positioned to help with that process than a bureaucrat sitting in Brussels.  So I think we, the United States, see Greece as a preferred partner for the US in working with Europe and working with European institutions on all of this.
I also think, and I probably spent — Charlie will correct me if I’m misstating —I think I’ve spent more time in Thessaloniki and Northern Greece than any American Ambassador in several generations.  And a lot of that time has been spent with Greek companies.  A lot of my energy has been spent pushing back on the malign influence of Russia and the negative effect that Russia has had on issues like the church, on transparency.  But I am also struck among my friends in the business community, I spoke to Thanasis earlier this morning and he’ll be speaking later in the conference.  I think everybody in Thessaloniki in the business community recognizes that it has been too long that there’s been an artificial barrier between Greece and its northern neighbors.  And the Prespes Agreement is what demolished that artificial barrier and creates the opportunity for Greek businesses to begin thinking regionally.
And I come back to TIF.  Again, the reason that Simos and I were successful in marketing the Thessaloniki International Fair is precisely because we were able to present it as an opportunity not just to address the market in Thessaloniki or the market in Greece, but in the wider region.  And I think especially for Thessaloniki, that’s key to future prosperity.

Tom Ellis:  Thank you.  Now that you mention Prespes, the Prespes guy from our side seems to be here.
Ambassador Pyatt:  Dimitrov and Kotzias.  I think they can both speak better than I can to the economic benefits of their agreement.

Tom Ellis:  Thank you very much.  I have to be honest, I was worried a little bit when you mentioned that someone came and knocked at your hotel door at 2:00 o’clock in the morning, you know, [inaudible] really worried.  But it was the Turkish army, the soldiers.
Thank you very much, I appreciate it.  And I apologize to the organizers.  I’m told we went a few minutes overtime.
Ambassador Pyatt:  Thanks, Tom.  I look forward to doing it again.

ΠΗΓΗ/SOURCE 👈

Οι υπογραμμίσεις είναι του διαχειριστή/ Highlights by the admin.

 

Η «γαλάζια πατρίδα»… του Ερντογάν. Ένα νέο όχημα διεκδικήσεων;

Μήπως είναι καιρός να ζητηθούν κάποιες εξηγήσεις;

                            Φωτό: ASSOCIATED PRESS

Τον τελευταίο χρόνο οι Ερντογάν, Ακάρ και Τσαβούσογλου έχουν εισάγει και επαναλαμβάνουν κάθε φορά που βρίσκουν σχετική ευκαιρία την έκφραση «γαλάζια πατρίδα». Άραγε ποια να είναι αυτή η «γαλάζια πατρίδα» της Τουρκίας, η οποία ξαφνικά εμφανίστηκε στη ρητορική τους;

Όταν την άκουσα για πρώτη φορά, προσέγγισα την έκφραση με χιούμορ. Πώς ένας λαός, αρχικά κτηνοτρόφων, με καταγωγή από την Κεντρική Ασία, του οποίου μάλιστα ο ναύαρχος δεν μπορούσε να βρει τη Μάλτα, μπορεί να έχει «γαλάζια πατρίδα»;

Όμως μετά από τις πολλές επαναλήψεις, σκέφτομαι ότι δεν το λένε τυχαία και ότι με αυτόν τον τρόπο επιχειρούν να θεμελιώσουν ή να «νομιμοποιήσουν» διεκδικήσεις σε θέματα της ΑΟΖ, όπως συνήθως κάνουν στα ζητήματα της θάλασσας, καθώς δεν έχουν το διεθνές δίκαιο με το μέρος τους. Σε τούτο άλλωστε οδηγούν τα παρακάτω στοιχεία:

1. Η Τουρκία διεκδικεί, αντίθετα με το διεθνές δίκαιο, υφαλοκρηπίδα μέχρι τη μέση του Αιγαίου, επειδή τα μικρά στο μέγεθος νησιά μας ‘κάθονται’ γεωλογικά πάνω στην υφαλοκρηπίδα της Μικράς Ασίας, η οποία, ούσα αυτή ογκώδης, προεκτείνεται κάτω από τα νερά του αρχιπελάγους μας.
2. Η συγκεκριμένη λογική στηρίζεται στην αντίληψη του 19ου αιώνα περί «ζωτικού χώρου» (lebensraum), την οποία υιοθέτησαν για τις επεκτατικές τους βλέψεις και οι Ναζί. Η Γερμανία, δηλαδή, χρειαζόταν, ως μεγάλη χώρα, «ζωτικό χώρο» για να μπορεί να αναπνέει. Τούτη η άποψη μεταλαμπαδεύτηκε στην Τουρκία από τους Γερμανούς εκπαιδευτές του Τούρκων αξιωματικών, που αποτέλεσαν την μετέπειτα ηγεσία της χώρας. Δυστυχώς, έκφανση αυτής της λογικής ήταν και η διατύπωση περί «ζωτικών συμφερόντων» της γείτονος στη Συμφωνία της Μαδρίτης, που υπεγράφη το 1997 από τους Σημίτη και Ντεμιρέλ..
3. Το ίδιο σκεπτικό χρησιμοποιείται από την Τουρκία και στην περίπτωση του Καστελόριζου. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν μπορεί ένα τόσο μικρό νησί να στερεί στην ίδια, με τον όγκο που διαθέτει, το δικαίωμα να έχει ΑΟΖ. Πρόκειται για μία πολιτική λογική, του όγκου και της ισχύος, που προφανώς δεν στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο.
4. Η νέο-οθωμανική εξωτερική πολιτική εμπνέεται σε μεγάλο βαθμό στο κείμενο του Νταβούτογλου Το Στρατηγικό Βάθος (Εκδόσεις Ποιότητα). Σε αυτό ο συγγραφέας, πρώην Υπουργός Εξωτερικών και πρώην Πρωθυπουργός, αφιερώνει υποκεφάλαιο (6.3.3.1) με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ο θαλάσσιος ζωτικός χώρος και το Αιγαίο». Θεωρώ ότι τα σχόλια περιττεύουν… 

Πέρα όμως από τα περί ζωτικού χώρου και στρατηγικού βάθους, ένα άλλο στοιχείο που μπορεί να προστεθεί στον προβληματισμό μας είναι η ιστορία του θεσμού της ΑΟΖ. Αυτή δεν αποκαλούνταν έτσι εξ αρχής. Ξεκίνησε ως διεκδίκηση των κρατών της δυτικής ακτής της Νότιας Αμερικής, τα οποία, μη διαθέτοντας γεωλογικά υφαλοκρηπίδα, επιχείρησαν να διασφαλίσουν τα πέραν των χωρικών τους υδάτων πλούσια σε αλιεία ύδατά τους, διαμορφώνοντας μία νέα ζώνη, πού τότε αποκάλεσαν «πατρογονική» θάλασσα (“patrimonial sea”). Με άλλα λόγια, καθώς δεν υπήρχε στο τότε Διεθνές Δίκαιο κάποια τέτοια ζώνη ή δικαίωμα, αυτά προσπάθησαν να την δημιουργήσουν πολιτικά, επικαλούμενα την έννοια μιας κάποιας κληρονομιάς που προέκυπτε από τα βάθη του χρόνου. Μήπως αυτό το ιστορικό προηγούμενο στην ιστορία του Δικαίου της Θάλασσας θυμίζει κάτι από «γαλάζια πατρίδα»;

Τα παραπάνω στοιχεία εκτιμώ ότι πρέπει να μας προβληματίσουν. Από την πλευρά μας πάντως, μέχρι στιγμής δεν έχω καταγράψει κάποια αντίδραση. Ωστόσο, επειδή στα εθνικά ζητήματα και ειδικά στις σχέσεις μας με την γείτονα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, μήπως είναι καιρός να ζητηθούν κάποιες εξηγήσεις;

του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων
Διευθυντή Ινστιτούτου Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Αμυντικών Αναλύσεων
πρώην Πρύτανη Πανεπιστημίου Μακεδονίας
www.kouskouvelis.gr

t: @kouskouvelis

ΠΗΓΗ : HUFFINGTONPOST

Τι είδα στην Τουρκία

(του Θάνου Λεονταρή, ασκούμενου δικηγόρου στη Θεσσαλονίκη και κάτοχου μεταπτυχιακού*)

Δίχως αμφιβολία, η αναφορά στην Τουρκία προκαλεί σε πολλούς Έλληνες μία αυθόρμητη δυσφορία. Έτη και έτη καλλιέργειας δυσπιστίας προς τη γείτονα χώρα, πολλές φορές δικαίως άλλες φορές όχι και τόσο, έχουν καθιερώσει μία επιθετική έως και εχθρική νοοτροπία στην αντιμετώπιση των γειτόνων.

Η Τουρκία αυτή τη στιγμή βιώνει την μεγαλύτερη ανατροπή του status quo από την πρώτη εκλογή του Ερντογάν στον πρωθυπουργικό θώκο το 2003. Η βίαιη απόπειρα ανατροπής του το βράδυ της 15 Ιουλίου 2016 δεν εξέπληξε κανέναν. Ήταν αναμενόμενη η δράση κύκλων των ενόπλων δυνάμεων αρκετό καιρό πριν το πραξικόπημα. Αρχικά έγινε, και κάποιοι ακόμα πιστεύουν, πως η απόπειρα ήταν οργανωμένη «εκ των έσω», το επιχείρημα εδώ είναι ότι δεν είναι δυνατόν να είναι τόσο ερασιτεχνική η οργάνωση του.

Κι όμως, η πραγματικότητα δεν είναι τόσο συνωμοσιακή, οι αξιωματικοί που οργάνωσαν το πραξικόπημα ήταν ένα μείγμα σκληρών κεμαλιστών, γκιουλενιστών και οπορτουνιστών. Οι αντίστοιχες στρατιωτικές «κρίσεις» των ανωτάτων συμβαίνουν τον Αύγουστο κάθε έτους, και οι διοργανωτές του πραξικοπήματος γνώριζαν πως θα ήταν οι πρώτοι προς αποχώρηση από το στράτευμα. Ως εκ τούτου, αυτό το συνονθύλευμα διαφορετικών πολιτικών ομάδων και συμφερόντων αποφάσισε να δράσει εν θερμώ και δίχως να έχει έτοιμο το σχέδιο του. Μάλιστα, το σχέδιο προδόθηκε πολλές ώρες πριν καθώς η αδικαιολόγητη κινητικότητα σε βάσεις-κλειδιά κινητοποίησε ανώτατους στρατιωτικούς και στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας πιστά στον Ερντογάν τα οποία και τον ενημέρωσαν άμεσα. Λόγω αυτής της έγκαιρης ενημέρωσης μπόρεσε ο Πρόεδρος της Τουρκίας να γλιτώσει με τη ζωή του εκείνο το βράδυ. Οι στρατιώτες που συμμετείχαν στις ενέργειες της 15ης Ιουλίου, είχαν ενημερωθεί προς πρόκειται για «εκπαιδευτική άσκηση», ενώ στη Σμύρνη το βράδυ του πραξικοπήματος ο κόσμος πανηγύριζε υπέρ των πραξικοπηματιών.

Η πρόσκαιρη πολιτική αναταραχή, δεν τράβηξε όμως την προσοχή από το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Τουρκία με τη μαζική εισροή προσφύγων από τη Συρία και μετανάστες από άλλες χώρες. Σε μία έξοδο στη Σμύρνη, μπορείς να γνωρίσει κανείς Σύριους (Αλέβιτες, Κούρδους, Άραβες ή Τουρκμένους), Τυνήσιους, Παλαιστίνιους, Αφγανούς (από διάφορες εθνοτικές ομάδες), Ιρανούς, Αιγύπτιους κ.ο.κ. Το τουρκικό κράτος, στην προσπάθεια του να ενσωματώσει τους Σύρους έχει προχωρήσει σε μία σειρά ρυθμίσεων που διευκολύνουν την παραμονή τους στην Τουρκία. Φημολογείται βέβαια πως αυτές οι ρυθμίσεις , όπως μεταξύ άλλων η παροχή του δικαιώματος ψήφου στους Σύρους πρόσφυγες, στοχεύουν στην αλλοίωση του δημογραφικού σε συγκεκριμένες περιοχές όπου τα ποσοστά του κυβερνώντος κόμματος υστερούν. Μολαταύτα, το σίγουρο είναι πως η Τουρκία κρατά αυτή τη στιγμή το κλειδί για τη μείωση των προσφυγικών ροών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε οικονομικό επίπεδο, η Τουρκία παρουσιάζει τεράστια ανοικοδόμηση πολυκατοικιών και μονοκατοικιών, και κατασκευές ΑΠΕ και οδικές υποδομές. Στο επίκεντρο της ιδιωτικής ανοικοδόμησης αξίζει να σημειωθεί ότι το κυρίαρχο πολιτικό-οικονομικό λόμπυ που στηρίζει το κυβερνών κόμμα είναι ο χώρος της κτηματαγοράς. Πέραν τούτου, κρίσιμη για την οικονομική αυτή δραστηριότητα είναι η χαλαρή πιστωτική πολιτική των τραπεζών, καθώςενδεικτικά αναφέρεται πως το επιτόκιο στις πιστωτικές κάρτες κυμαίνεται στο 1-3 % ομοίως και στα δάνεια. Ενώ παράλληλα, πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου της Τουρκίας πως όσες τράπεζες λάβουν μέτρα εκτέλεσης κατά οφειλετών για ανεξόφλητες οφειλές είναι «προδότες» δεν φαίνεται να ευνοούν ένα υγιές χρηματοοικονομικό περιβάλλον.

Τουρκικές εταιρείες τεχνολογίας προσπαθούν να μπουν στην αγορά των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών και συσκευών προσωπικής τεχνολογίας. Η τουρκική κυβέρνηση, προσπαθεί να τονώσει αυτήν την τεχνολογική δραστηριότητα δημιουργώντας ένα δίκτυο ελευθέρων ζωνών και παρέχοντας φορολογικά κίνητρα και φθηνά δάνεια. Ενώ στον αγροτικό τομέα οι πολιτικές ενίσχυσης των κτηνοτρόφων έχουν αποτύχει λόγω κακοδιαχείρισης των κρατικών κονδυλίων ταυτόχρονα η συνεχιζόμενη διαμάχη με το PKK επηρεάζει την κτηνοτροφική παραγωγή οδηγώντας ανοδικά τις τιμές του κρέατος. Ενώ για να καλύψει το κενό στις τρέχουσες συναλλαγές το τουρκικό κράτος βασίζεται στην Turkish Airlines και στην Dogus (η οποία έχει ιδιωτικό μανδύα αλλά σθεναρή κρατική στήριξη) για την εισροή δολαρίων και ευρώ στην οικονομία της.

Οι παραπάνω διαπιστώσεις, συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό στο οποίο η ΕΕ αλλά και η χώρα μας θα πρέπει να αντιμετωπίσουν μία Τουρκία η οποία απειλείται με κατάρρευση, καθώς η οικονομία της κινείται σε ρυθμούς «φούσκας» . Πράγματι, εάν κάποιος ρίξει μία ματιά στις οικονομικές καταστάσεις των δύο μεγάλων εταιρειών τηλεπικοινωνιών θα παρατηρήσει πως σταθερά αυξάνεται ο αριθμός των ανεξόφλητων οφειλών ενώ για δεύτερο συνεχές εξάμηνο μειώνονται οι πωλήσεις ακινήτων. Τα δύο αυτά σημάδια είναι τα πρώτα συμπτώματα για τη μελλοντική κατάρρευση, η οποία θα έρθει κατά πάσα πιθανότητα λόγω των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε πιστωτικές κάρτες και δάνεια. Απορίας άξιο είναι επίσης ο αριθμός ακριβών κινητών που βρίσκονται στην κατοχή των τούρκων πολιτών όταν η τιμή πώλησης τους είναι σχεδόν διπλάσια από των ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, η πολιτική της παρούσας κυβέρνησης να τονώσει την οικονομία σε απομακρυσμένες περιοχές ιδρύοντας κατά την τελευταία δεκαετία αμφίβολης ποιότητας ΑΕΙ θυμίζει την ίδια αποτυχημένη πρακτική που ακολούθησε η Ελλάδα την περίοδο του '90.

Η Τουρκία αρνείται πεισματικά να γίνει ο φθηνός «αγρόκηπος» της Ευρώπης, ενώ πλέον είναι εμφανές ότι η στρατηγική της τοποθέτηση δε θυμίζει μία «διακριτική» παρουσία αλλά περισσότερο την Ινδία της Μ. Ανατολής. Άλλωστε, η επένδυση στην τεχνολογία και η σταδιακή εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα φαίνεται να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής πολιτικής της γείτονος. Πέραν τούτου, οι ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες παροχής υποτροφιών στους απανταχού εθνοτικά Τούρκους, είτε αυτοί βρίσκονται στο Αφγανιστάν είτε στους Ουιγούρους της Α. Κίνας, η Τουρκία φαίνεται να ενστερνίζεται τη ρωσική προσέγγιση στην προβολή εθνικής ισχύος. Μέσω δηλαδή της παροχής κινήτρων στους εθνοτικά Τούρκους ανά τον κόσμο να έρθουν στην Τουρκία και να τους εντάξουν στο παγκόσμιο δίκτυο «influencers» με την επιστροφή τους στην χώρα καταγωγής τους.

Εν κατακλείδι, τα επόμενα χρόνια στην εξέλιξη των σχέσεων ΕΕ-Ελλάδας-Τουρκίας θα είναι ενδιαφέροντα. Η Τουρκία είναι σε θέση να ρυθμίζει αυτή τη στιγμή την στρόφιγγα για περίπου 2,7 εκ. Σύρους πρόσφυγες ενώ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς στο ΝΑΤΟ. Είναι προς το συμφέρον της ΕΕ και της χώρας μας η Τουρκία να παραμείνει σταθερή πολιτικά και οικονομικά. Εάν κάποιος νομίζει ότι υπήρχε αναταραχή κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος, δε μπορεί να φανταστεί τι θα γίνει αν, ο μη γένοιτο, καταρρεύσει το τραπεζικό σύστημα της Τουρκίας.

*Ο αρθογράφος εργάστηκε το καλοκαίρι του 2016 στο Γραφείο Νομικού Συμβούλου του Στρατηγείου Χερσαίων Δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Σμύρνη.

ΜΑΘΑΝ ΠΩΣ ΤΣΑΚΩΝΟΜΑΣΤΕ, ΜΑΣ ΗΡΘΕ ΚΑΙ Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ...

 

Το Κατάρ έχει υποπέσει στα ακόλουθα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά αμαρτήματα:

Το πρώτο αμάρτημα του Κατάρ είναι ότι, δια του δικτύου ΜΜΕ Al Jazeera, έχει αποκτήσει επιρροή σε όλο τον Αραβικό κόσμο , και όχι μόνο, Αυτό μόνο με την επιρροή του Ράδιο-Κάϊρο μπορεί να συγκριθεί, όταν ο τότε Πρόεδρος Νασερ, αύξησε την εμβέλεια αυτού του ραδιοσταθμού και για
πρώτη φορά, γνήσιος αραβικός ραδιοσταθμός, κάλυπτε όλη τις αραβικές περιοχές και πέραν αυτών. Το κανάλι Al Jazeera, με υψηλή ποιότητα προγραμμάτων, δυνατούς και πολλούς ανταποκριτές και έξυπνη στοχευμένη δημοσιογραφία, απέκτησε τεράστιο και πιστό ακροατήριο ακόμη και στις ΗΠΑ , Αγγλικά και Αραβικά. Η επιρροή του ξεπέρασε κατά πολύ, αυτήν του τότε Ραδιοφώνου του Καΐρου και με τα σύγχρονα μέσα εικόνας και φωνής και τα άφθονα χρήματα που διαθέτει η κυβέρνηση της χώρας, έγινε ένα ισχυρό παγκόσμιο δορυφορικό κανάλι της πρώτης σειράς των διεθνών καναλιών και δεσπόζει στα Αραβικά ΜΜΕ.

Το δεύτερο αμάρτημα είναι ότι, το Κατάρ, χρησιμοποιώντας το άφθονο χρήμα του και την επιρροή του Al Jazeera παίζει ισχυρό γεωπολιτικό παιχνίδι στην περιοχή, δυσανάλογο με το μέγεθος του κρατιδίου, αλλά και αντίθετο μετά συμφέροντα των ομοδόξων του και όμορων σουνιτικών κρατών.

Το τρίτο αμάρτημα είναι ότι το Κατάρ προσπάθησε να ισορροπήσει μεταξύ Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από την μια πλευρά και του κυρίου εχθρού τους, Ιράν, από την άλλη για να καλύψει το συμφέρον του στο μόνο κερδοφόρο στοιχείο στο οποίο στηρίζεται η ευημερία του, το τεράστιο υποθαλάσσιο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars, το οποίο μοιράζεται με το Ιράν και το οποίο το Κατάρ εκμεταλλεύεται σε συνεργασία με την Exxon - Mobil, της οποίας μέχρι πρόσφατα προήδρευε ο τωρινός Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ κ. Tillerson

Το τέταρτο και καθοριστικό αμάρτημα του είναι ότι θεώρησε ότι είναι αυτόνομο και μπορεί να ασκεί την πολιτική της αρεσκείας του, χωρίς να λαμβάνει υπόψιν τα συμφέροντα την άλλων αδελφών" αραβικών χωρών της περιοχής. Η τελευταία μεγάλη παρέμβαση του δεν αφορούσε το Ιράν, ούτε την χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, για την χρηματοδότηση της οποίας και οι Σαουδάραβες κάτι γνωρίζουν, ούτε είναι ότι χρηματοδοτεί οργανώσεις εναντίον του Άσσαντ στην Συρία.

Το μέγα αμάρτημα του Κατάρ είναι ότι πήγε εναντίον των γεωπολιτικών και οικονομιών συμφερόντων της Αιγύπτου στην Λιβύη. Η Αίγυπτος θέλει να κυριαρχήσει στην Κυρηναϊκή της Λιβύης με την οποία συνορεύει, γιατί οι υδρογονάνθρακες αυτής της περιοχής διευκολύνουν πολύ την Αίγυπτο οικονομικά. Αυτό η Αίγυπτος το έχει πετύχει δια του "υιοθετημένου" από αυτήν, Λίβυου Στρατηγού Khalifa Haftar, ο οποίος μάχεται εναντίον της ομάδας εξουσίας της Δυτικής Λιβύης η οποία συνεργάζεται με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους που είναι ανάθεμα για Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία και Η.Α.Ε. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι χρηματοδοτούνται από το Κατάρ και στηρίζονται από την Τουρκία. Η ένταση μεταξύ των Αραβικών αυτών κρατών και του Κατάρ σοβούσε από καιρό, η δυσαρέσκεια όμως της Προεδρίας Ομπάμα σε οποιαδήποτε Σαουδαραβική ή άλλη βίαιη ενέργεια που θα πρόσθετε προβλήματα σε μια ήδη βεβαρημένη συγκρουσιακά περιοχή, συγκρατούσε τους Άραβες αυτούς. Οι Άραβες είχαν αντιληφθεί ότι τα απολυταρχικά, “ελέω Θεού”, καθεστώτα τους, τελικά θα διαλυθούν από τον οργανωμένο βίαιο Ισλαμισμό, τον όποιον θέλουν τώρα να ξεριζώσουν, αφού πρώτα τον χρηματοδότησαν για να δρα μόνον εκτός των εδαφών τους. Κύριος χρηματοδότης αυτού του Ισλαμισμού είναι πλέον το Κατάρ και πολιτικός του υποστηρικτής είναι η Τουρκία. Κατόπιν προέκυψε ο Πρόεδρος Τραμπ. Οι Σαουδάραβες, ψημένοι στην πολυσχιδή συμφεροντολογικά και πολυπρόσωπη επικοινωνιακά διπλωματία, που είναι τόσο παλιά όσο τα καραβάνια, είδαν την ευκαιρία.

Ο Πρόεδρος Τραμπ, αναθεωρητής της πολιτικής Ομπάμα, θέλησε να εμπλέξει ενεργά τα Αραβικά κράτη στον πόλεμο κατά της Ισλαμικής τρομοκρατίας, γιατί έχει γίνει αντιληπτό στις ΗΠΑ, ότι αυτόν τον πόλεμο δεν μπορούν να τον κερδίσουν μόνες τους. Αφού δέχθηκε τα δώρα της Σαουδικής Αραβίας και των Η.Α.Ε. ο Πρόεδρος, παρότρυνε τα κράτη αυτά να αντιπαρατεθούν με το Κατάρ. Αυτά άδραξαν την ευκαιρία που νόμισαν ότι αυτά δημιούργησαν. Ο μύθος ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν καταλαβαίνει εξωτερική πολιτική είναι αυτό ακριβώς, μύθος. Ενώ φαινομενικά το Πεντάγωνο και το Στέητ Ντιπάρτμεντ διαφοροποιούνται, ο Πρόεδρος Τραμπ συνεχίζει τα tweet του που οξύνουν την αντιπαράθεση. Η στάση του Πενταγώνου και του Στέητ Ντιπάρτμεντ στο Κατάρ, ουσιαστικά είναι για να καλύψει τα άμεσα συμφέροντα των ΗΠΑ, με την τεράστια και μοναδικής σημασίας στρατιωτική βάση εκεί, διότι η Σαουδική Αραβία έκλεισε τις Αμερικανικές Βάσεις στο έδαφος της. Η κατάληψη του Κατάρ από Σαουδαραβικές δυνάμεις θα δημιουργούσε ένα δεύτερο Μπαχρέιν, θεωρητικά κυρίαρχο και πραγματικά προτεκτοράτο της Σαουδικής Αραβίας. Όπως υπάρχει Αμερικανική Βάση στο Μπαχρέιν, έτσι θα συνεχίσει να υπάρχει και η Αμερικανική Βάση στο Κατάρ. Επί του παρόντος όμως βίαιες ενέργειες από πλευράς Κατάρ όπως το κλείσιμο της Βάσης θα δυσκολέψουν πολύ την Αμερικανική στρατιωτική παρουσία όπως επίσης τυχόν διακοπή της άντλησης φυσικού αερίου, θα ζημιώσει πολύ την Exxon - Mobil.

Τα Αραβικά κράτη προσπαθούν να αποφύγουν την πολεμική σύγκρουση μόνα τους, φοβούμενα ιδιαίτερα το Ιράν, το οποίο μέχρι τώρα έχει επιδείξει αξιοσημείωτη αυτοσυγκράτηση. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να εμπλέξουν δικές τους στρατιωτικές δυνάμεις, τους φτάνει η εμπλοκή τους με το Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Συρία και την κατάσταση πέριξ της Ουκρανίας. Το Πακιστάν, το οποίο είχε προεισπράξει το τίμημα της στρατιωτικής του επέμβασης υπέρ των Σαουδαραβών, τώρα υπαναχωρεί, και προτείνει να μεσολαβήσει για την διευθέτηση της κρίσης, διότι φοβάται το Ιράν με το οποίο έχει μακρά κοινά σύνορα στην ευαίσθητη περιοχή του Μπαλουχιστάν, όπου υπάρχουν αποσχιστικές τάσεις. Η προσπάθεια των Αραβικών κρατών τώρα είναι να ρίξουν την οικογένεια του Σεΐχη Al Thani εκ των έσω. Αυτό άρχισε με την αμφισβήτηση της Ουαχαμπιτικής καταγωγής της Οικογένειας Al Thani διότι σε αυτά τα θεοκρατικά καθεστώτα η μόνη νομιμοποίηση της απολυταρχικής εξουσίας των κατά τόπους Σεΐχηδων, είναι η θρησκευτικά υψηλή καταγωγή τους. Μέσα σε αυτή την δαιδαλώδη κατάσταση εισέρχεται τώρα ο Πρόεδρος Ερντογάν. Τις πρώτες δυο μέρες προσπάθησε να εμφανιστεί ως μεσολαβητής. Γρήγορα όμως αξιολόγησε το συμφέρον του διότι το Κατάρ είναι από τους μεγαλύτερους επενδυτές στην Τουρκία και ο ίδιος έχει στενές και ωφέλιμες σχέσεις με την Οικογένεια Al Thani. Αυτό που δεν έγινε αντιληπτό είναι ότι η Τουρκία δεν στέλνει στρατό, αλλά 3,000 – 5,000 στρατοχωροφύλακες. Σκοπός της δεν είναι να προστατεύσει το Κατάρ από εξωτερικό εισβολέα αλλά να βοηθήσει την Οικογένεια του Σεΐχη να καταστείλει ξενοκίνητες εσωτερικές εξεγέρσεις. Για αυτό τον λόγο δήλωσε εξάλλου, ότι σκοπός της είναι να εκπαιδεύσει την Χωροφυλακή του Κατάρ. Επί του παρόντος στην στρατιωτική βάση της Τουρκίας στο Κατάρ υπάρχουν 95 ακριβώς αξιωματικοί και οπλίτες μόνο. Η Τουρκία έχει ένα συμπληρωματικό λόγο να εμπλέκεται. Διεκδικεί την ηγεσία του Σουνιτικού Ισλαμισμού από την Σαουδική Αραβία, προσφέροντας μια πιο σύγχρονη εκδοχή του Ισλάμ. Η πολιτική της Τουρκίας δεν θα ωφελήσει πολιτικά την ίδια. Την αποξενώνει από τους σημαντικούς παράγοντες της περιοχής. Θα ωφελήσει όμως βραχυπρόθεσμα πολύ τον ίδιο τον Σουλτάνο. Οι ΗΠΑ γενικώς τείνουν να κατηγορήσουν την Ρωσία για την πυροδότηση της κρίσης. Η Ρωσία δεν έχει κανένα ιδιαίτερο συμφέρον να ενθαρρύνει τον κίνδυνο πολέμου στο Κατάρ. Παρακολουθεί όμως με ευχαρίστηση και καιροσκοπισμό την διάλυση της συμμαχίας των Αραβικών κρατών του Περσικού Κόλπου. Επωφελήθηκε δε με το ότι η προσοχή όλων είναι στραμμένη στο Κατάρ με το να υπογράψει συμφωνία δισεκατομμυρίων για αγορά και εκμετάλλευση πετρελαίου με το Ιρακινό Κουρδιστάν, εδραιώνοντας έτσι την επιρροή της σε αυτό, παράλληλα με αυτήν των ΗΠΑ.

Η κατάσταση μπορεί πολύ εύκολα να ξεφύγει από τον έλεγχο. Από την Λιβύη και το Σινά της Αιγύπτου, την Συρία, το Τουρκικό Κουρδιστάν, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη, τον συνεχιζόμενο εμφύλιο πόλεμο στο Ιράκ, τον πόλεμο της Υεμένης, την αντιπαλότητα με το Ιράν, το Αφγανιστάν και τώρα και το Κατάρ, η διατάραξη πλέον είναι γενική και αυξητική. Δείγμα της αμφιθυμίας του Αμερικανικού κατεστημένου για την Μέση Ανατολή είναι η πρόσφατη απόφαση του Κογκρέσου να αρνηθεί την πώληση όπλων ακρίβειας στην Σαουδική Αραβία για τον πόλεμο της στην Υεμένη.

Ταυτόχρονα το Πεντάγωνο μόλις υπόγραψε μια συμφωνία με το Κατάρ, ύψους 12 δις. δολαρίων για την πώληση 36 F-15 μαχητικών αεροπλάνων. Οι ΗΠΑ δεν θα συνεχίσουν για πάντα να μάχονται στην περιοχή, όπου τα οφέλη τους συνεχώς μειώνονται εν σχέσει με τους πόρους που διαθέτουν, οι ανάγκες για τους οποίους , συνεχώς αυξάνονται.

Όταν οι ΗΠΑ αποσυρθούν από την περιοχή, το χάος που υπάρχει σήμερα ελεγχόμενο θα πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Τότε θα συνεχιστεί η περαιτέρω βαλκανιοποίηση της Μέσης Ανατολής. Η περίπτωση του Κατάρ είναι ένα μεγάλο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. Ελπίζεται η κατάσταση να μην επεκταθεί πέραν της Μέσης Ανατολής.
 
Copyright © 2017 Kassandros, All rights reserved.
 Reproduction permitted provided the author www.kassandros.gr is mentioned

To Κουρδιστάν έρχεται, η Τουρκία φεύγει; Δραματικές εξελίξεις ενόψει με αντίκτυπο στον Ελληνισμό;

Του Παντελή Καρύκα
To Κουρδιστάν έρχεται η Τουρκία φεύγει; Το κουρδικό δημοψήφισμα για ανεξαρτησία από το Ιράκ τον Σεπτέμβριο απειλεί να τινάξει, κυριολεκτικά, την Εγγύς και Μέση Ανατολή στον αέρα. Εάν, όπως αναμένεται, οι Κούρδοι του Ιράκ προκρίνουν την ανεξαρτητοποίησή τους, ο κώδωνας του κινδύνου δεν θα ηχήσει μόνο για την Τουρκία, αλλά και για το Ιράν, φυσικά το Ιράκ και βεβαίως την Συρία του Άσαντ. Μετά την έναρξη του πολέμου στην Συρία ο χάρτης της περιοχής είναι δεδομένο ότι θα αλλάξει. Το καίριο ερώτημα είναι ποια σύνορα θα εξαφανιστούν και ποια θα αντέξουν και για πόσο. Οι δρώντες στην περιοχή είναι πολλοί. Καταρχήν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αποτελούν πλέον, ανοικτά, αντίπαλο του Άσαντ, αναζωπυρώνοντας παράλληλα την κόντρα με το Ιράν. Το Ισραήλ επιχείρησε να προσεγγίσει τη Ρωσία ώστε να εξασφαλίσει τα συμφέροντά του. Ωστόσο λόγω του στενού δεσμούτης Μόσχας και της Τεχεράνης κάτι τέτοιο, τελικά, δεν φαίνεται να έγινε εφικτό. Η Ρωσία από την πλευρά της, έχοντας αιφνιδιάσει πλήρως την κυβέρνηση του πρώην προέδρου Μπάρακ Ομπάμα, επεμβαίνοντας αιφνιδιαστικά στην Συρία, βλέπει τώρα, έχοντας αποσύρει και μέρος των δυνάμεών της, τις ΗΠΑ να επανακάμπτουν στην Συρία με όχημα τους Κούρδους. Αν και εξακολουθεί, υποχρεωτικά, να στηρίζει τον Άσαντ και να καλύπτει το Ιράν και τη Χεζμπολάχ, η Μόσχα δεν έχει πολλά περιθώρια ακόμα στην Συρία και θα ήθελε να αποσυρθεί από τη χώρα, η οποία, κατά βάσει, ήταν ένας επιτυχής αντιπερισπασμός για την Κριμαία και την Ουκρανία. Για αυτό άλλωστε και επιμένει τόσο στις ειρηνευτικές συνομιλίες που η ίδια οργάνωσε στο Καζακστάν. Από την άλλη οι ΗΠΑ εισήλθαν πλέον για τα καλά στο παιχνίδι στην Συρία και έδειξαν τις προθέσεις τους καταρρίπτοντας συριακό μαχητικό, αρχικά και συριακό, ιρανικής κατασκευής, drone κατόπιν. Αγνοώντας τους Τούρκους οι Αμερικανοί εξόπλισαν, παράλληλα, τους Κούρδους της Συρίας, τους οποίους επίσης καλύπτουν από τουρκικές επιθέσεις, αναπτύσσοντας δικούς τους στρατιώτες ανάμεσα στις δυνάμεις των κατά βάσει κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων. Το Ιράν επίσης προσπαθεί να διατηρήσει την επιρροή του στην Συρία, βάλλοντας ακόμα και πυραύλους κατά των αντιπάλων του Άσαντ από το έδαφός του, προκαλώντας συναγερμό στο Ισραήλ. Τέλος η Τουρκία του Ερντογάν παρακολουθεί τις εξελίξεις πλέον, τις οποίες κάποτε καθόριζε. Ο ισλαμιστής ηγέτης υποχρεώθηκε να σταματήσει την υποστήριξη προς τους τζιχαντιστές ενώ η λυκοφιλία με τη Μόσχα δεν εξασφαλίζει ασφάλεια στην Άγκυρα, όπως πίστευε, από την στιγμή που οι ΗΠΑ αγκάλιασαν τους Κούρδους. Η Τουρκία είναι ο μεγάλος ηττημένος από τις εξελίξεις. Το δε δημοψήφισμα στο ιρακινό Κουρδιστάν τον απομακρύνει και από έναν από τους λίγους συμμάχους του στην περιοχή, τον Μπαρτζανί. Ο Ερντογάν τρέμει το κουρδικό δημοψήφισμα και την ανακήρυξη ανεξάρτητου κουρδικού κράτους, συνυπολογίζοντας τις εξελίξεις στην Συρία και την πιθανότητα ανακήρυξης και εκεί κουρδικού κράτους. Μετά από αυτό τι μένει; Η απόσχιση των κουρδικών περιοχών από την Τουρκία, αλλά και ο εδαφικός ακρωτηριασμός του Ιράν; Το τελευταίο ενδεχόμενο θα ήταν εξαιρετικά θετικό για το Ισραήλ και τις ΗΠΑ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, γεγονός εξαιρετικά καλοδεχούμενο στην Ιερουσαλήμ και την Ουάσινγκτον. Σε μια τέτοια περίπτωση όμως κοσμοϊστορικών αλλαγών μπορεί η Τουρκία, ειδικά η Τουρκία του Ερντογάν, να μείνει αλώβητη; Μάλλον δύσκολα. Ωστόσο ακόμα κι αν η Τουρκία χάσει στη Μέση Ανατολή η σημασία της ως buffer state έναντι της Ρωσίας θα παραμείνει σημαντική. Αυτό είναι το πρόβλημα για την Ελλάδα και την Κύπρο. Δεδομένης της ελληνικής μόνιμης, με λίγες εξαιρέσεις, αβελτηρίας, της κρίσης και της έλλειψης πρόβλεψης και προγραμματισμού, το πρόβλημα που θα μπορούσε να προκληθεί απλώς μεγιστοποιείται. Η επίσκεψη άλλωστε του Τούρκου πρωθυπουργού Γιλντιρίμ στη Θράκη έδειξε πολλά. Μήπως τελικά η Τουρκία, που δύσκολα θα αποφύγει το αναπόφευκτο, τη δημιουργία κουρδικού κράτους, αναζητήσει αποζημίωση δυτικά και μάλιστα με τις ευλογίες της Δύσης και της Ρωσίας, έναντι μιας Ελλάδας ριγμένης στο καναβάτσο; Θα ήταν μία τραγική εξέλιξη…

Πηγή: http://mignatiou.com/2017/06/to-kourdistan-erchete-i-tourkia-fevgi-dramatikes-exelixis-enopsi-me-antiktipo-ston-ellinismo/